گشت و گذاری در «۲۳۰ سال تبلیغات بازرگانی در مطبوعات فارسی زبان»

گشت و گذاری در «۲۳۰ سال تبلیغات بازرگانی در مطبوعات فارسی زبان»

“در فرهنگ اصطلاحات روزنامه‌نگاری، آگهی را «متنی که برای اطلاع خواننده از طرف یک فرد یا مؤسسه‌ای در صفحه‌های معمولی یا محل ویژه‌ای در روزنامه یا مجله به چاپ می‌رسد و در مقابل آن حق‌الدرج، طبق قانون، تعرفه یا مقررات داخلی نشریه پرداخت شود» آورده‌اند.”

این بخشی از تعریف «آگهی» است که در جلد اول کتاب «۲۳۰ سال تبلیغات بازرگانی در مطبوعات فارسی‌زبان آورده شده. مجموعه‌ای که به همت محسن میرزایی به رشته تحریر درآمده و در حال حاضر سه جلد از آن در دسترس است.

این مجموعه کتاب ۶ جلدی، نخستین کتاب مدون تاریخ تبلیغات کشور است و نتیجه ۵۰ سال تلاش و فعالیت مؤلف به شمار می‌رود که طی ۷ سال پ‍ژوهش بی‌وقفه و کار مداوم به مرحله نشر رسید و سه جلد از آن توسط انتشارات سیته در پاییز ۱۳۹۲ منتشر شد.

مجموعه یاد شده در کنار بررسی تاریخچه شکل‌گیری تبلیغات، به تأثیر مسائل سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی بر تبلیغات در دوره‌های ناصری،‌ مظفری، احمدشاه، پهلوی اول و دوم، نگاهی موشکافانه دارد.

تحقیق درباره سیر تحول وضعیت روزنامه‌ها و رسانه‌های مکتوب،‌ زبان و ادبیات فارسی،‌ تاریخ گرافیک، حروف‌نگاری و پیام تبلیغاتی در دوره‌های یاد شده و بررسی تاریخچه شکل‌گیری نخستین شرکت‌های تبلیغاتی از دیگر مواردی است که این مجموعه را در جایگاه مرجعی در زمینه تبلیغات قرار می‌دهد.

اگر با نگاهی تحلیلی به اطلاعات گردآوری شده در این مجموعه سه جلدی توجه کنیم، درمی‌یابیم که نگارنده با ارایه بخشی از تاریخ سیاسی و اجتماعی کشور، این امکان را به ما داده تا سیر تاریخی اوضاع سیاسی و اجتماعی ایران را با روند تغییرات تبلیغات در کشور تطبیق دهیم که همین امر، این اثر را به منبعی قابل استناد برای کارهای تحقیقی بدل کرده است. همچنین آگهی‌های ارائه شده، زمینه بررسی تغییرات زبان دوره ناصری را در اختیار علاقمندان قرار داده است.

از دیگر ویژگی‌های بارز این مجموعه، امکان بررسی خطوط نستعلیق ارائه شده توسط استادان زبده و نامدار دوره‌های مختلف تاریخی است که تحقیق پیرامون سیر تحول و تطور خط نستعلیق را برای هنردوستان و هنرجویان میسر کرده است.

بررسی آگهی‌های تجاری، اوضاع اقتصادی ایران در دوره‌های ناصری، مظفری، مشروطه و جنگ جهانی اول در جلد اول،‌ بررسی آگهی‌های تجاری و اوضاع اقتصادی ایران در فاصله دو جنگ جهانی در جلد دوم و‌ بررسی اوضاع سیاسی و اقتصادی ایران و تحولات تبلیغات تجاری در فاصله سال‌های ۱۲۹۹ تا ۱۳۳۵  هجری شمسی و شکل‌گیری نخستین آژانس‌های تبلیغاتی در جلد سوم از جمله موضوعاتی هستند که مخاطبان و علاقمندان به تاریخ تبلیغات می‌توانند در این مجموعه مطالعه کنند.